Parkinson Hastalığı

PARKİNSON HASTALIĞI NEDİR ?

Parkinson hastalığı, beynin alt kısımlarındaki gri cevher çekirdeklerinin ( Substancia Nigra ve sonrasında ilişkili diğer yapılar ) harabiyetine  bağlı gelişen bir sinir sistemi hastalığıdır.

Substansiya nigra isimli bölge vücutta hareketin kaba kontrolünde önemli bir rolü olan (DOPAMİN) isimli kimyasal maddenin üretim yeridir.

Yaşlanmaya bağlı olarak beyinde hücre ölümü görülür ve beyin küçülür.

Dolayısıyla yaşlı insanlarda belirli düzeyde hafıza ve dikkat problemleri, hareketlerde yavaşlama, zor hareket etme ve titremeler zaten görülebilir.

Eğer bu hücre ölümü ekstrapiramidal sistem adını verdiğimiz ve dopamin üreten beyin hücrelerinde gerçekleşiyorsa ve belirli bir düzeyi aşmışsa Parkinson hastalığı  belirtileri ortaya çıkar.

Genellikle yaşlı popülasyonun hastalığı olmakla birlikte orta yaşta da görülebilir.

Parkinson hastalığı  adını ilk defa 1817’de titremeli felç olarak tarifleyen James Parkinson‘dan almıştır.

Sıklık olarak 1000 kişide 1-2 kişide görülen, müzmin, ilerleyici, tedavisiz iyileşmeyen bir hastalıktır.

*Parkinson Hastalığı ile ilgili tüm detayları “TRT-Sağlıklı Günler, Prof.Dr. Abdulkadir Koçer” isimli programda bulabilirsiniz.

PARKİNSON HASTALIĞI ( İDYOPATİK PARKİNSONİZM ) 

Parkinson

Parkinson

Elinde tek taraflı titreme ve hareketlerde yavaşlama şikayeti ile gelen orta yaş üstü hastada ilk aklımıza gelecek tanı Parkinson hastalığıdır.

Dört temel muayene bulgusu ile takip etmemize rağmen pratik olarak “hastayı değerlendirdiğimizde hareketlerde yavaşlama ya ilave olarak ellerde istirahat tremoru veya eklemlerde sertlik varsa Parkinson hastalığı tanısı konulur”. 

ŞİKAYET VE MUAYENE BULGULARI 

Tremor (titreme) ; tek yanlı başlayan ve sonrasında diğer tarafa geçen elde, kolda, bacaklarda veya çenede olabilen istirahat tremoru.

Titreme genellikle ilk belirti olmamakla birlikte en dikkati çeken şikâyettir. Titreme dinlenirken olup, uyurken kaybolur; sinirlilik, heyecan ve yorgunluk titremeyi arttırır.

Gövde, kol ve bacaklarda harekete engel olabilen sertlik ; Hastalığın başladığı tarafta belirgin olan ve hastalık ilerledikçe diğer uzuvlara da yayılan bu sertlik muayenede eklemleri hareket ettirmemizi zorlaştırır ( rigidite ) ve bazen de eklem hareketi esnasında eklemler birbiri üzerinden atlıyor gibi hissedilir ( dişli çark belirtisi ).

Sertlik veya katılık boyun kaslarından başlar ve başın gövdeden öne doğru eğik durmasına yol açar. Bel kemiği de etkilenip bel hafif öne eğilir, diz kalça ve kol eklemleri de bükük hal alır.

Hasta, küçük hızlı adımlarla sendeleyerek yürür, hantallaşır, saatlerce oturur.

Hareketlerde yavaşlama ( bradikinezi )  ; yürümede, elle bir işi yapmada, yazı yazmada yavaşlık dikkati çeker. Bu yavaşlık hareketin eksenini de daraltır ve hastaların yazısı değerlendirildiğinde küçüldüğü görülür. Muayene ile çok rahatlıkla tespit edilir.

Denge sağlama ve koordine hareketlerde zorluk ; Diğer bulgulara kıyasla ilerleyen süreçte (yıllar sonra) ortaya çıkar. Kişide yürüme, konuşma zorlukları, basit işleri yapamamaya (beceriksizlik) yol açar.

Yazıya büyük başlar, harfler gittikçe küçülür ve yazının okunması güçleşir.

Monoton bir konuşma, mimik ve jestlerde azalma, donuk, anlamsız çehre (maske yüzü) vardır.

Gözünü kırpmaması söylenip, burun köküne vurulunca kırpma hareketini kontrol edemez.

Gözlerin yukarıya doğru dakikalar hatta saatlerce kayması da, hastayı çok rahatsız eden bir durumdur.

Muayene bulguları ve başlangıç şekli tipik olan olgularda tanı koymak çok kolaydır. Fakat erken dönemde bazı şikayetler vardır ki bu hastaların bir kısmında ilerleyen süreçte Parkinson hastalığı gelişmiştir.

Dolayısı ile aşağıdaki belirtilere (Tablo.1) sahip olan yaşlı bireyler Parkinson hastalığı açısından iyi bir nöroloji uzmanı tarafından dikkatle muayene edilmeli ve takibe alınmalıdır.

Çünkü erken dönemde başlanacak tedavinin daha etkin olduğu ve hem ilaca ait, hem hastalığa ait problemleri azalttığı ve geciktirdiği gösterilmiştir.

Tablo.1  Parkinson hastalarında erken dönemde görülebilecek şikâyetler
  •      Vücut duruşunda bükülme (kambur duruş)
  •      Miniklerde azalma (sabit bakma, gözleri kırpmama)
  •      Konuşmada yavaşlama
  •      Omuzda donma ve ağrı
  •      Boyunda daha sık olmakla birlikte yaygın vücut ağrıları
  •      Seste yumuşama
  •      Uyku bozuklukları,
  •      Depresyon
  •      Anksiyete
  •      Kabızlık
  •      Yutkunma güçlüğü
  •      Ciltte yağlanma

 

İKİNCİL PARKİNSON TABLOSU ( PARKİNSONİZM ) NEDİR ?

Yaş dışında bazen dopaminle ilişkili bölgelerde damar tıkanıklığı ( vasküler parkinsonizm ), tümör, metabolik veya toksik madde ( Kalsiyum, Manganez gibi ) birikimleri, ilaç kullanımı ( anti-psikotik ilaçlar, depresyon ilaçları, kusma ve hıçkırık önleyici ilaçlar )  ile ilişkili olarak Parkinson hastalığına benzer biçimde hareketlerde yavaşlama ile giden tablolar gelişebilir ki bu tablolara “ikincil Parkinson hastalığı” denilir.

Geçirilmiş beyin enfeksiyonları, Arteroskleroz, Travma (boks gibi sporlara  ikincil de olabilir), Zehirlenmeler, Tümörler ve Kandaki kırmızı hücrelerin aşırı yükselmesi gibi nedenlere bağlı olarak ta parkinsonizm tabloları gelişebilir.

Parkinson PLUS (ARTI) SENDROMU NEDİR ?

Parkinson hastalığına benzer bulgular ilk dönemden itibaren daha yaygın olarak görülebilir ve daha hızla ilerler.

Bunun gerekçesi de hareketleri koordine eden ekstrapiramidal sistem isimli merkezin daha yaygın olarak harap olması ile ilişkilidir. Bu nedenle Parkinson plus (artı) sendromu denilir.

Dolayısı ile bu hastalarda daha erken dönemde iki yanlı bulgular, düşmeler, terleme ve kan basıncı düşmeleri gibi otonom sistem bozuklukları görülür.

Parkinson hastalığına kıyasla çok daha erken dönemde çok daha fazla maluliyet yaratır.

PARKİNSONİZM TABLOLARINI NASIL TANIRIZ ?

Parkinson hastalığı’na benzer bulgularla gelen hastalarımızda işini iyi bilen bir nöroloji uzmanı tarafından yapılacak dikkatli bir muayene ile tanı rahatlıkla konulur.  

Aşağıdaki tabloda bu tanıya yardımcı olacak ip uçları sıralanmıştır.

 ŞİKAYETLER PARKİNSON HASTALIĞI PARKİNSON PLUS SENDROMU PARKİNSONİZM
BAŞLANGIÇ YAŞI Orta-İleri yaş Orta-İleri yaş Her yaş
BAŞLANGIÇ YERİ El ve kollar Ayaklar Ayaklar
BAŞLANGIÇ ŞEKLİ Tek yanlı İki yanlı Tek veya iki yanlı
EŞLİK EDEN OTONOM BULGULAR İleri dönemlerde Erken dönemde Değişken

 

Youtube’ta izlemek için tıklayın…

İletişim ve Randevu için Tıklayınız

By | 2018-01-22T16:02:39+00:00 Aralık 12th, 2017|Parkinson|Yorum yok

Siz de fikrinizi belirtin